Elke maandagavond leef ik mij uit in het atelier van de kunstacademie. Ik vertoef daar uiteraard niet alleen, maar met een heleboel andere creatieve zielen. Het uitkijken naar deze avond begint al op maandagavond zelf; na het afsluiten van de les. Het smaakt telkens naar meer, meer, meer.
Ook al werken we steeds binnen een thema naar een werkstuk / meerdere werkstukken toe; het artistiek proces is gefragmenteerd en we doorlopen wel degelijk deelstappen. Een les begint meestal wel met een focus van de dag.
Focus: “Het lichaam / een deel van het lichaam binnen een context”.
Ik ging op zoek naar een referentiebeeld en kwam bij Egon Schiele uit. Een expressionistisch kunstschilder, die soms eerder als tekenaar wordt aanzien door zijn sterke gebruik van lijnen en het kleurgebruik die pas wordt aangebracht nadat een tekening af is. Net zoals bij James Ensor, kwam ik ook nu in de verleiding om mij te verdiepen in het lijnenspel van en het verhaal achter Schiele.
Drie en een half uur deed ik erover om dit op papier te zetten:
Egon Schiele – Moeder en kind (1914)EU. – Naar referentiebeeld van Egon Schiele
Uitdagingen: het absorptievermogen van het papier in combinatie met het gebruik van beister.
Ik heb letterlijk op een punt gestaan om de tekening na een eerste bewerking met beister in de vuilbak te kieperen. Toch geloofde ik er ergens nog in dat het goed zou kunnen komen. Laag boven laag boven laag; dat is wat je ziet. In the end: tevreden met het resultaat.
Focus: Om terug te keren naar mijn focus van de dag: het lichaam van een moeder in een gegeven context van moederliefde.
Ik ben alleszins nog niet uitgeschield. Is dat een werkwoord?
Ik heb vandaag vooral de focus gelegd op lichamen. Ik gebruikte uiteraard een referentiebeeld. Het is niet louter een zichtbaar lijnenspel, maar een samenspel van (gekleurde) vlakken die een vorm creëren door de opbouw. Interessant wanneer je het vanuit dat standpunt bekijkt.
Hier heb je de resultaten: enkele processchetsen + het finale tweeluik.
Ik heb vooral aandacht besteed aan een sterke compositie en duidelijk licht- en donkercontrast. De schets werd op papier gezet met een eenvoudig 4B-tekenpotlood. Daarna werden de lijnen aangezet met een kroontjespen en zwarte acryl-inkt. Voor het schaduwenspel gebruikte ik Japanse penselen en dezelfde inkt, maar verdund met water; vanaf vandaag één van mijn nieuwe favoriete tools. Ik kreeg ze cadeau; geweldig!
Wanneer we een opdracht krijgen, dan wil ik daar meestal wel erg vaak mee bezig zijn. Om niet te zeggen: quasi de hele tijd. Jammer genoeg gaat dat niet; realistisch gezien. Ik ben vooral een mama van 2 (nog kleine) kinderen, maar ook de verloofde van mijn verloofde, heb een huishouden ‘scheef’ te houden, ga fulltime werken als leerkracht, wil ook vooral veel quality-time met gezin / familie, probeer nog wat te sporten tussendoor. Ik maak er wel een punt van dagelijks tijd te maken om creatief te kunnen zijn. Voor mij is dat een prioriteit. Eén van mijn prioriteiten. Tijd = prioriteit.
Ik ging dus op dag 2 van de opdracht al opnieuw een uitdagend portret aan. Misschien te hoog gegrepen, – ik ondervond op voorhand reeds grote weerstand, maar net dat ben ik nu tegen gegaan. Ik zal het nooit leren wanneer ik blijf vluchten voor zulke tekenopdrachten.
Siegmund Freud – Elke UyttenhoveSiegmund Freud – Elke Uyttenhove
Nu ik het resultaat zie; zie ik alleen maar fouten. Ik ken mezelf; dat is nu eenmaal een dingetje waar ik maar moeilijk vanaf geraak. Maar, ik kan er vrede mee nemen en probeer dat denken wel te doorbreken. Ik tracht er de mooie zaken uit te halen: zo vind ik de contrastwerking wel oké en ben ik tevreden over de baard / snor.
Voor mocht het je interesseren: enkel gewerkt met houtskool en kneedgom deze keer. Het potlood en de softstick grafiet liet ik achterwege.
Nieuwe inleidende opdracht voor de kunstacademie: studie anatomie.
Ik ging afgelopen maandag aan de slag met enkele zwart/wit portretten om de anatomie van het hoofd beter te leren begrijpen. Mijn doelstelling: werken zonder tekengrid, maar enkel met ‘sterke’ lijnen of diagonaallijnen om het portret zo goed mogelijk over te nemen. Hoeveel ik ook teken; portretten blijf ik heel erg moeilijk vinden. Het is buiten mijn comfortzone en iets wat ik eerder uit de weg ga dan dat ik er voor kies. Maar, dit is dé basis van alles!
Ik koos voor de uitwerking voor houtskool, een tekenpotlood (4B) en een softstick grafiet. Verder gebruikte ik enkel nog een kneedgom om het wit te creëren en de contrastwerking te vergroten.
“Iedereen speelt mee, maar niemand kijkt nog echt op.”
In mijn versie van Les joueurs breng ik zeven mensen samen rond één tafel. Zeven gezichten die ik de voorbije weken ontmoette, elk met hun eigen frustratie, vermoeidheid of cynische blik. Waar Ensor spot dreef met de maskers van de mens, toon ik hoe die maskers vandaag in onze blikken verscholen zitten.
De tafel verbindt hen, maar tegelijk is iedereen gevangen in zijn eigen wereld. Geen kaartspel, maar het spel van het bestaan — vol ergernis, afstand en schijn.
Het dagelijkse spel van mensen die aanwezig lijken, maar eigenlijk afwezig zijn in contact of empathie. Actueel, herkenbaar en licht cynisch / Bootleg van ‘Les joueurs’ van James Ensor, door Elke UyttenhoveDe 7 profielen(klik voor meer info).
Profiel 1:De enige echte floddermoeder Ik was het die de sportdag vergat. Ik was het die aan een lege schoolpoort stond te lachen, ook bijna te huilen; twee minuten voor de start. Mijn dochter die ineens zei: “Ik moet gaan sporten”. Een bericht via de agenda, één via outlook, één via Teams, een snel woord aan de klasdeur, een maandplanner,… met de bijhorende wissels en wijzigingen. Wie geraakt er nog aan uit?! Fuck you, spam!
Profiel 2:De peinzende zuurpruim Haar kwam ik tegen in de overvolle cafetaria van de sporthal; een plek waar koud licht, grijpmachines, schreeuwende kinderen en zeurende mama’s talrijk aanwezig zijn. Niet mijn favoriete plek, maar wel de noodzakelijke wekelijkse. Ze zat daar, haar kin rustend op haar handpalm. Zichtbare, moe getergde rimpels verraadde haar vermoeidheid.
Profiel 3:De zelfverklaarde realist Was aanwezig in de leraarskamer; zat naast me en hing opnieuw de betweter uit. Een voor hem verplichte sociale activiteit in de lerarenkring. Hij verwart bitterheid met wijsheid, noemt cynisme ‘nuchterheid’. Elke leerling is een etter en lijkt een kind van slechte wil en heeft vooral geen enkel sprankeltje leergierigheid in zich.
Profiel 4:De oververmoeide papa Hij werd net papa van een derde. Hij heeft er nu 3 onder 6. Stevig, pittig, veel liefde, maar vooral veel uitputting. Hij probeerde mee te doen aan het gesprek, maar zijn gedachten dwaalden af naar flesjes, pampers en slapeloze nachten. Hij leeft duidelijk op automatische piloot en zoekt energie. Koffie is zijn enige redmiddel.
Profiel 5:Rasteloze Raphael Hij zal wel Raphael heten. De rode bandana, het schild en de bijhorende bo-staf deden me dat vermoeden. Hij was aanwezig, net zoals ik, op FACTS. Ik heb een uur naar zijn klaagzang kunnen luisteren: van aan de parking tot aan de stand van de Ninja Turtles. Hij zag overal problemen: de lange wachtrij, de slechte organisatie en natuurlijk ook de té dure merchandise. Gelukkig was hij wél goed verkleed.
Profiel 6:De gefrustreerde artiest (= James Ensor) In mijn onderzoek naar wie hij was, kwam ik hem dagelijks tegen. In een documentaire, in boeken, op het internet. Ziet zichzelf als miskend genie. Iets te veel pose, iets te weinig zelfrelativering. Kijkt smalend naar de anderen rond de tafel, maar is zelf niet vrij van hypocrisie.
Profiel 7:De oma die wat meer rock-‘n-roll mag zijn Ik kon ze wel verfoeien, deze oma. Ze kruiste mij en mijn zoon. Na een lange schooldag, huiswerk, een zwemles en een pianoles keek hij een filmpje op de tablet in de auto. Zijn pietluttig momentje van schermtijd werd bruut bestempeld met een boze, zuchtende blik van de fietsende oma. Ze voegde er de woorden ‘typisch’ aan toe. Ik kon alleen maar denken dat ze wel wat meer rock-‘n-roll mag zijn. Ook nog: je bent een trut.
Opdracht
Dit werk is een uitwerking naar een opdracht van de kunstacademie. De thematiek was ‘Bootleg‘. We gingen hier 6 tot 8 weken mee aan de slag.
Bootleg = iets dat illegaal is gemaakt, verspreid of verkocht, vaak zonder toestemming. De term komt van de ‘boot leg’ (laarschacht) waarin men vroeger alcohol smokkelde tijdens de Amerikaanse Drooglegging, en staat nu synoniem voor ‘smokkelwaar’ of ‘illegaal product’.
Het kwam er eigenlijk op neer dat we een kunstenaar moesten selecteren die ons intrigeerde met zijn werk, om vervolgens een specifiek werk te analyseren: kleurgebruik, textuur, contrastwerking, het conceptuele denken,…. Een grondige studie was noodzakelijk en werd in deelstappen uitgevoerd. Nadien volgde het bootleggen: het kopiëren van een werk met een eigen twist.
Ik koos zelf voor James Ensor en zijn ‘Les joueurs’.
James Ensor (1860 – 1949)Les joueurs / James Ensor
James Ensor was een Belgische schilder en etser, geboren en gestorven in Oostende. Hij geldt als een van de belangrijkste vernieuwers van de moderne kunst in België en was een voorloper van het expressionisme en het surrealisme.
Kenmerkend aan zijn stijl:
gefascineerd door maskers, skeletten, carnaval en de dood.
werk is satirisch en spottend: hij bekritiseerde de hypocrisie, kleinburgerlijkheid en schijnheiligheid van de maatschappij.
schilderijen combineren humor, ironie en maatschappijkritiek.
Hij gebruikte felle, vaak onnatuurlijke kleuren en vervormde gezichten — een soort karikatuur van de werkelijkheid.
Symboliek van zijn werk:
Diepe kritiek op de mens: angst, ijdelheid, egoïsme.
Toont de mens in al zijn kleinheid en grootheid.
Chaotische taferelen: komisch, maar ook verontrustend.
Voor wie graag de man achter het masker beter leert kennen; bekijk de documentaire van VRT (klik voor link).
De mimesisFragmentatie + experiment met ander materiaal (ecoline)Wonky grid-techniekExperiment met andere ondergrondKleurenstudie met verschillende materialen (oliepastel, softpastel, potlood)Fragmentatie + beperkt kleurenpaletEerste profiel – De enige echte floddermoederTweede profiel – Peinzende zuurpruimDerde profiel – Zelfverklaarde realistVierde profiel – De oververmoeide pastelpapaVijfde profiel – Rasteloze RaphaëlZesde profiel – De gefrusteerde artiest (= James Ensor)Zevende profiel – De oma die wat meer rock ’n roll mag zijnProfieluitwerkingProfieluitwerkingProfielen samenbrengen aan tafel Studie achtergrondkleurFragmentatieFragmentatieFragmentatie
Tot slot werd dit werk tentoongesteld op een kortdurende expo van teken- en schilderkunsten van Winterwarmers 2025 in Lede.
Expo teken- en schilderkunst te LedeExpo teken- en schilderkunst te Lede
Het was een werk waar ik bijzonder veel plezier aan heb beleefd. Ik heb nieuwe dingen geleerd, vooral veel geëxperimenteerd en evolutie en groei gezien en gevoeld. Ik heb vooral ontdekt dat ik graag werk met oliepastels. Klaar voor meer!
Geïnspireerd op de graphic novel ‘Bleekwater’ van Joris Mertens / Striptease sur scène – een bewerking op een glasplaat.
Joris MertensElke UyttenhoveBewerking op glasplaat / naar opdracht van de Kunstacademie.
Bleekwater
“François rijdt dagelijks leveringen van een droogkuisfirma rond met een busje, in een afgeleefde grootstad waar het de laatste weken onophoudelijk lijkt te regenen zonder veel opklaringen in het vooruitzicht. Het dagelijkse hoogtepunt van zijn ochtend bestaat uit een bezoek aan de krantenkiosk van de hartelijke Maryvonne, waar hij zijn lottobiljet met steevast dezelfde cijfercombinatie inlevert, en even verderop een eerste frisse pint in zijn stamcafé Monico, om de dag op gang te trappen. Elke avond doolt François door de natte afgeleefde straten die hij kent als zijn broekzak, net als alle snackbars, café’s en bioscopen, terwijl het leven geruisloos voorbijglijdt. Onverwacht geconfronteerd met een dramatische situatie, neemt François op enkele seconden een beslissing die op het eerste zicht zijn mooie toekomstdromen zou kunnen waarmaken. Op het eerste zicht.”
Deze graphic novel werd het uitgangspunt voor de uitwerking van mijn nieuwe opdracht aan de Kunstacademie van Lede.
Opdracht: De achtergrond wordt het belangrijkste. Je bewerkt de onderlaag: laag op laag op laag. Je experimenteert met lagen, texturen en verschillende soorten ondergronden.
Laag 1: acrylverf op tekenpapier / uitstrijken met paletmes.
Laag 2: transfer op papieren zakdoek.
Laag 3: transfer op ene zijde van de glasplaat.
Laag 4: uitrollen witte acrylverf op andere zijde van de glasplaat.
Laag 5: collagetechniek op ene zijde van de glasplaat met pagina uit graphic novel ‘Bleekwater’.
Laag 6: collagetechniek met papiersnippers op andere zijde van de glasplaat.
Laag 7: uitrollen witte acrylverf op collage-onderdeel.
Laag 8: Haiku aangebracht als bovenste laag met Chinese inkt.
Haiku: “Stille hoge hak, Echo’s op de kasseien, Haar dag begint.”
Gekomen tot het resultaat waarbij François waadt doorheen de donkere, natte nacht. Vanuit de verte ziet hij haar. Eerst van op een afstand; vervolgens stap voor stap twijfelend dichterbij. Hij kijkt doorheen het raam. De rood-paarse kleuren komen hem tegemoet en hebben een grote aantrekkingskracht. Het gekletter op de kasseien weerklinkt en zorgt ervoor dat hij dé beslissing neemt. Hij gaat binnen. Haar dag begint. Zijn dag eindigt in de stripteaseclub.
