Zeven gezichten
“Iedereen speelt mee, maar niemand kijkt nog echt op.”
In mijn versie van Les joueurs breng ik zeven mensen samen rond één tafel. Zeven gezichten die ik de voorbije weken ontmoette, elk met hun eigen frustratie, vermoeidheid of cynische blik. Waar Ensor spot dreef met de maskers van de mens, toon ik hoe die maskers vandaag in onze blikken verscholen zitten.
De tafel verbindt hen, maar tegelijk is iedereen gevangen in zijn eigen wereld. Geen kaartspel, maar het spel van het bestaan — vol ergernis, afstand en schijn.
De 7 profielen (klik voor meer info).
Profiel 1: De enige echte floddermoeder
Ik was het die de sportdag vergat. Ik was het die aan een lege schoolpoort stond te lachen, ook bijna te huilen; twee minuten voor de start. Mijn dochter die ineens zei: “Ik moet gaan sporten”. Een bericht via de agenda, één via outlook, één via Teams, een snel woord aan de klasdeur, een maandplanner,… met de bijhorende wissels en wijzigingen. Wie geraakt er nog aan uit?! Fuck you, spam!
Profiel 2: De peinzende zuurpruim
Haar kwam ik tegen in de overvolle cafetaria van de sporthal; een plek waar koud licht, grijpmachines, schreeuwende kinderen en zeurende mama’s talrijk aanwezig zijn. Niet mijn favoriete plek, maar wel de noodzakelijke wekelijkse. Ze zat daar, haar kin rustend op haar handpalm. Zichtbare, moe getergde rimpels verraadde haar vermoeidheid.
Profiel 3: De zelfverklaarde realist
Was aanwezig in de leraarskamer; zat naast me en hing opnieuw de betweter uit. Een voor hem verplichte sociale activiteit in de lerarenkring. Hij verwart bitterheid met wijsheid, noemt cynisme ‘nuchterheid’. Elke leerling is een etter en lijkt een kind van slechte wil en heeft vooral geen enkel sprankeltje leergierigheid in zich.
Profiel 4: De oververmoeide papa
Hij werd net papa van een derde. Hij heeft er nu 3 onder 6. Stevig, pittig, veel liefde, maar vooral veel uitputting. Hij probeerde mee te doen aan het gesprek, maar zijn gedachten dwaalden af naar flesjes, pampers en slapeloze nachten. Hij leeft duidelijk op automatische piloot en zoekt energie. Koffie is zijn enige redmiddel.
Profiel 5: Rasteloze Raphael
Hij zal wel Raphael heten. De rode bandana, het schild en de bijhorende bo-staf deden me dat vermoeden. Hij was aanwezig, net zoals ik, op FACTS. Ik heb een uur naar zijn klaagzang kunnen luisteren: van aan de parking tot aan de stand van de Ninja Turtles. Hij zag overal problemen: de lange wachtrij, de slechte organisatie en natuurlijk ook de té dure merchandise. Gelukkig was hij wél goed verkleed.
Profiel 6: De gefrustreerde artiest (= James Ensor)
In mijn onderzoek naar wie hij was, kwam ik hem dagelijks tegen. In een documentaire, in boeken, op het internet. Ziet zichzelf als miskend genie. Iets te veel pose, iets te weinig zelfrelativering. Kijkt smalend naar de anderen rond de tafel, maar is zelf niet vrij van hypocrisie.
Profiel 7: De oma die wat meer rock-‘n-roll mag zijn
Ik kon ze wel verfoeien, deze oma. Ze kruiste mij en mijn zoon. Na een lange schooldag, huiswerk, een zwemles en een pianoles keek hij een filmpje op de tablet in de auto. Zijn pietluttig momentje van schermtijd werd bruut bestempeld met een boze, zuchtende blik van de fietsende oma. Ze voegde er de woorden ‘typisch’ aan toe. Ik kon alleen maar denken dat ze wel wat meer rock-‘n-roll mag zijn. Ook nog: je bent een trut.
Opdracht
Dit werk is een uitwerking naar een opdracht van de kunstacademie. De thematiek was ‘Bootleg‘. We gingen hier 6 tot 8 weken mee aan de slag.
Bootleg = iets dat illegaal is gemaakt, verspreid of verkocht, vaak zonder toestemming. De term komt van de ‘boot leg’ (laarschacht) waarin men vroeger alcohol smokkelde tijdens de Amerikaanse Drooglegging, en staat nu synoniem voor ‘smokkelwaar’ of ‘illegaal product’.
Het kwam er eigenlijk op neer dat we een kunstenaar moesten selecteren die ons intrigeerde met zijn werk, om vervolgens een specifiek werk te analyseren: kleurgebruik, textuur, contrastwerking, het conceptuele denken,…. Een grondige studie was noodzakelijk en werd in deelstappen uitgevoerd. Nadien volgde het bootleggen: het kopiëren van een werk met een eigen twist.
Ik koos zelf voor James Ensor en zijn ‘Les joueurs’.
James Ensor was een Belgische schilder en etser, geboren en gestorven in Oostende. Hij geldt als een van de belangrijkste vernieuwers van de moderne kunst in België en was een voorloper van het expressionisme en het surrealisme.
Kenmerkend aan zijn stijl:
- gefascineerd door maskers, skeletten, carnaval en de dood.
- werk is satirisch en spottend: hij bekritiseerde de hypocrisie, kleinburgerlijkheid en schijnheiligheid van de maatschappij.
- schilderijen combineren humor, ironie en maatschappijkritiek.
- Hij gebruikte felle, vaak onnatuurlijke kleuren en vervormde gezichten — een soort karikatuur van de werkelijkheid.
Symboliek van zijn werk:
- Diepe kritiek op de mens: angst, ijdelheid, egoïsme.
- Toont de mens in al zijn kleinheid en grootheid.
- Chaotische taferelen: komisch, maar ook verontrustend.
Voor wie graag de man achter het masker beter leert kennen; bekijk de documentaire van VRT (klik voor link).
https://www.vrt.be/vrtmax/a-z/james-ensor–de-man-achter-het-masker
Selectie van voorstudies
De oververmoeide pastelpapa
Tot slot werd dit werk tentoongesteld op een kortdurende expo van teken- en schilderkunsten van Winterwarmers 2025 in Lede.
Het was een werk waar ik bijzonder veel plezier aan heb beleefd. Ik heb nieuwe dingen geleerd, vooral veel geëxperimenteerd en evolutie en groei gezien en gevoeld. Ik heb vooral ontdekt dat ik graag werk met oliepastels. Klaar voor meer!